مرغ سحر ناله سرکن، داغ مرا تازه تر کن
ز آه شرربار این قفس را بَرشِکَنُ و زیر و زِبَر کن
بلبل پَر بسته ز کنج قفس درآ، نغمهٔ آزادی نوع بشر سرا
وَز نفسی عرصهٔ این خاک تیره را پر شرر کن
ظلم ظالم، جور صیاد آشیانم داده بر باد
ای خدا، ای فـلک، ای طبیعت، شام تاریک ما را سحر کن
نوبهار است، گل به بار است، ابر چشمم، ژاله‌بار است
این قفس، چون دلم، تنگ و تار است
شعله فکن در قفس ای آه آتشین
دست طبیعت گل عمر مرا مچین
جانب عاشق نِگَه ‌ای تازه گل از این، بیشتر کن
مرغ بیدل شرح هجران مختصر مختصر کن

***
عمر حقیقت به سر شد، عهد و وفا بی اثر شد
ناله عاشق، ناز معشوق، هر دو دروغ و بی ثمر شد
راسته و مهر و محبت فسانه شد، قول و شرافت همگی از میانه شد
از پی دزدی، وطن و دین بهانه شد
دیده تر كن!
جور مالك ، ظلم ارباب،زارع از غم گشته بی تاب
ساغر اغنیا پر می ناب، جام ما پر ز خون جگر شد
ای دل تنگ ناله سر كن، از مساوات صرف نظر كن
ساقی گلچهره بده آب آتشین، پرده دلكش بزن ای یار دلنشین
ناله بر آر از قفس ای بلبل حزین
كز غم تو ، سینه من، پر شرر شد ، پر شرر شد

شاعر: ملک الشعرا بهار | خواننده: محمدرضا شجریان | آهنگساز: مرتضی نی‌داود

* بند دوم این تصنیف، در اجراهای مجدد اجرا نشده است.

** این تصنیف حماسی برای بار نخست در سال ۱۳۰۴ با صدای بانو "ملوک ضرابی" اجراء گردید. بدلیل زیبایی‌های آهنگ و مضمون شعر، این تصنیف به کرات با صدای خوانندگان مختلف اجراء گردید.
در سال‌های اخیر، علاقمندان به موسیقی این تصنیف را با صدای محمدرضا شجریان می‌شناسند. استاد شجریان این تصنیف را در آلبوم‌‎ها و کنسرت های متعددی اجراء کرده است. اجرایی که در این پست قرار داده شده مربوط به آلبوم "سرو چمان" است که در سال ۱۳۶۹ اجراء گردیده.

*** همچنین می‌توانید اجراهای دیگری از این تصنیف را بشنوید:
- اجرای ملوک ضرابی
- اجرای نادر گلچین، با تنظیم زیبای فرامرز پایور
- اجرای جالب زنده‌یاد فرهاد مهراد با گیتار
- اجرای هنگامه اخوان با تار محمدرضا لطفی
- اجرای همایون شجریان با گروه دستان
- اجرای سالار عقیلی با ارکستر ملل و تنظیم پیمان سلطانی